Rok za otkaz ugovora o radu bez poštivanja otkaznog roka

 

Član 100.

 

U slučajevima iz čl. 97. i 99. ovog zakona, ugovor o radu može se otkazati u roku od 60 dana od dana saznanja za činjenicu zbog koje se daje otkaz, ali najduže u roku od jedne godine od dana učinjene povrede.

 

_______________

 

 

Otkaz poslodavca bez obaveze poštivanja otkaznog roka u slučaju da je radnik odgovoran za teži prijestup ili za težu povredu radnih obaveza iz ugovora o radu, a koji su takve prirode da ne bi bilo osnovano očekivati od poslodavca da nastavi radni odnos i u slučaju ponovljenih lakših prijestupa ili lakših povreda radnih obaveza iz ugovora o radu, uz prethodno pisano upozorenje radniku, može se dati u roku od 60 dana od dana saznanja za činjenicu zbog koje se daje otkaz ali najduže u roku od jedne godine od dana učinjene povrede.

 

Na isti način u roku od 60 dana od dana saznanja za činjenicu zbog koje se daje otkaz ali najduže u roku od jedne godine od dana učinjene povrede i radnik može dati  otkaz bez obaveze poštivanja otkaznog roka u slučaju da je poslodavac odgovoran za prijestup ili povredu obaveza iz ugovora o radu, a koji su takve prirode da ne bi bilo osnovano očekivati od radnika da nastavi radni odnos.

 

Rok od 60 dana od dana saznanja za činjenicu zbog koje se daje otkaz, je subjektivni rok.

Pod saznanjem se smatra momenat kad je direktor ili neposredni rukovodilac radnika saznao za povredu prava.

 

Rok od jedne godine od dana učinjene povrede je objektivni rok, te se protekom objektivnog roka ugovor o radu ne može otkazati bez obzira na saznanjeza povredu i učinioca.

 

____________  Sudska praksa

 

Član 88. stav 1., član 89. i član 101. stav 1. Zakona o radu

U SLUČAJU IZVANREDNOG OTKAZA OD STRANE POSLODAVCA PREKLUZIVNI ROK IZ ČLANA 89. ZAKONA O RADU POČINJE TEČI OD DANA

KADA JE ZA ČINJENICU NA KOJOJ SE ZASNIVA IZVANREDNI OTKAZ SAZNALO LICE KOJE JE KOD POSLODAVCA OVLAŠTENO ZA ODLUČIVANJE O PRAVIMA I OBAVEZAMA IZ RADNOG ODNOSA, ILI LICE KOJE JE ZBOG SVOJIH OVLAŠTENJA DUŽNO IZVIJESTITI NADLEŽNU OSOBU O ČINJENICI

KOJA JE RAZLOG ZA OTKAZ.

Iz obrazloženja:

Pravni stav nižestepenih sudova da je u konkretnom slučaju zakonom propisani rok od 15 dana iz članu 89.ZOR počeo teći od 02.06.2003.godine, kao dana kada je Komisija tužena svojom Odlukom utvrdila postojanje povrede radne dužnosti iz čl. 91. tč. 1. i 4. Pravilnika o radu, a zbog kojih činjenica je tužena dala tužitelju sporni otkaz, nije pravno

utemeljen. Ovo, jer sa stanovišta pravilne primjene čl. 89. ZOR rok od 15 dana počinje teći od dana kada je za činjenicu na kojoj se zasniva izvanredni otkaz saznalo lice koje je kod poslodavca ovlašteno za odlučivanje o pravima i obavezama iz radnog odnosa (čl.101.st.1.ZOR) ili lice koje je zbog ovlaštenja obavezno izvjestiti nadležnu osobu o činjenici teže povrede radnih obaveza, a koja je razlog za otkaz.

Od tog dana, poslodavac ukoliko izvanredno otkazuje ugovor o radu – tada unutar 15-dnevnog roka iz čl. 89. ZOR treba utvrditi činjenično stanje i ocjeniti ima li dovoljno osnove za izvanredno otkazivanje. Po proteku tog roka izvanredni otkaz se više ne može

dati. Dakle, odmah reagovati i u tom roku izvršiti sve provjere i ocjeniti ima li mjesta donošenju odluke o otkazu bez poštivanja otkaznog roka (čl. 88. ZOR). Okolnost da poslodavac putem svoje komsije provodi postupak provjere i utvrđivanja da li je zaposlenik odgovoran za težu povredu radnih dužnosti nije od uticaja na početak i trajanje roka iz čl. 89. ZOR.

Međutim, ova iznesena pravila, nižestepeni sudovi nisu imali u vidu pri ocjeni provedenih dokaza, pa osnovano revident ukazuje na povredu čl. 8. ZPP, a što je bilo (čl. 209.ZPP) od uticaja na zakonitost i pravilnost pobijane presude (dan saznanja tužene pobijane presude poistovjećuju danom donošenja Odluke Komisije).

U Izvještaju finansijskog revizora od 05.03.2003.godine, navedene su povrede radnih obaveza tužitelja, o koje je provjeravala i utvrđivala Komisija tužene na sastancima od 22.05.2003. i 26.05.2003.godine. Međutim, da li je od dana Izvještaja revizora ili kasnije nadležno lice tužene saznalo za činjenice zbog kojih je dat sporni otkaz, ostala je neutvrđena odlučna pravna činjenica, zbog čega nema uslova za preinaku pobijane presude.

Uslijed pogrešnog pravnog pristupa u primjeni čl. 89. ZOR i s tim u vezi ocjene provedenih dokaza, ovaj sud ocjenjuje da je drugostepeni sud potvrđujući prvostepenu presudu (čl.226.ZPP) preuzeo povredu koja potiče iz stadija prvostepenog postupka, čime

je ostvaren revizijski razlog iz čl. 240. st. 1. tč.1. i 2. ZPP, pa je primjenom čl. 249. st. 1. u vezi sa čl. 250. st. 2. istog zakona valjalo odlučiti kao u izreci ovog rješenja.

(Rješenje Vrhovnog suda Federacije Bosne i Hercegovine broj 70 0 Rs 000996 10

Rev od 24.05.2011. godine)

________________

 

Sadašnji subjektivni rok od šezdeset dana je rok u kojem se može na efiksan način provesti cijelokupan postupak, za razliku od ranijeg roka koji je propisivao period od petnaest dana.

 

Također potrebno je imati u vidu i član 26. Zakona o vijeću zaposlenika. Navedenim članom je propisano da:

Poslodavac može, samo uz prethodnu suglasnost vijeća uposlenika, donijeti odluku o:

  • otkazu članu vijeća uposlenika;
  • otkazu uposleniku kod kojeg postoji promijenjena radna sposobnost ili neposredna opasnost od nastanka invalidnosti ;
  • otkazu uposleniku starijem od 55 godina i ženi starijoj od 50 godina;
  • prikupljanju, obrađivanju, korištenju i dostavljanju podataka trećim licima o uposleniku.

Ako se vijeće uposlenika u roku od 10 dana od dana tražene suglasnosti pisano ne izjasni o davanju suglasnosti, smatra se da je suglasno sa odlukom poslodavca. Ako vijeće uposlenika uskrati suglasnost na odluku iz stavka 1. ovog članka, rješavanje spora povjerava se arbitraži.

 

Poslodavac je i u ovim slučajevima obavezan omogućiti radniku da se izjasni o elementima odgovornosti koja mu se stavlja na teret.

 

U slučaju spora zbog otkaza ugovora o radu, na poslodavcu je teret dokazivanja postojanja opravdanog razloga za otkaz ugovora o radu u smislu člana 96. stav 1. tač. a. i b. i člana 97. st. 1. i 2. ovog zakona.