Član 68. i 69. stav 2. Zakona o radu

Člana 41. Zakona o postupku pred Ustavnim sudom F BiH

 

PRAVILNIK O RADU PREDSTAVLJA AUTONOMAN OPŠTI AKT POSLODAVCA I NE MOŽE SE TRETIRATI KAO „PROVEDBENI AKT“ KOLEKTIVNOG UGOVORA, NITI ODNOS PRAVILNIKA O RADU I KOLEKTIVNOG UGOVORA IMA OBILJEŽJE HIJERARHIJE KOJA OBILJEŽAVA ODNOS ZAKONA I PODZAKONSKIH AKATA.

 

Iz obrazloženja:

 

Predmet spora je zahtjev za isplatu razlike plaća, toplog obroka i regresa u periodu od 05.09.2005. do 01.11.2009. godine, kojeg je tužitelj zasnovao na činjeničnoj tvrdnji da su mu navedena novčana potraživanja iz radnog odnosa isplaćivana od strane tužene u nižim iznosima od iznosa propisanih odredbama Pravilnika o radu tužene.

Tokom prvostepenog postupka, osnovom izvedenog vještačenja po vještaku finansijske struke, utvrđena je istinitost navedene činjenične tvrdnje tužitelja, pri čemu visina utvrđene razlike predmetnih potraživanja, bliže navedena u izreci prvostepene presude, nije bila sporna među strankama.

U postupku se kao jedino sporno postavilo pitanje mogućnosti primjene Pravilnika o radu tužene  nakon  što  je  Ustavni  sud  Federacije  BiH,  svojom  odlukom  broj  U-28/08  od

24.09.2009. godine, utvrdio da Kolektivni ugovor o pravima i obavezama poslodavaca i zaposlenika u oblasti zdravstva na teritoriji F BiH, u odnosu na Zeničko-dobojski kanton, nije bio zaključen u skladu sa odredbama Ustava F BiH.

Pozivom na odredbe članova 68. i 69. stav 2. Zakona o radu prvostepeni sud je zaključio da tuženu obavezuju odredbe njenog Pravilnika o radu te je u skladu sa navedenim pravnim stavom usvojio tužbeni zahtjev.

Drugostepeni sud je prihvatio navedeni pravni stav prvostepenog suda, dodatno navodeći da je ispitivanje usaglašenosti odredaba kolektivnog ugovora sa odredbama pravilnika o radu u nadležnosti Ustavnog a ne redovnog suda.

Nije osnovan prigovor revidenta da su nižestepene presude zasnovane na pogrešnoj primjeni materijalnog prava.

Navedeni prigovor revident zasniva na pravnom rezonovanju da se u konkretnom slučaju nije mogao primjeniti Pravilnik o radu, budući da isti, između ostalog, sadrži i odredbe Kolektivnog ugovora o pravima i obavezama poslodavaca i zaposlenika u oblasti zdravstva na teritoriji F BiH, za kojeg je odlukom Ustavnog suda F BiH utvrđeno da nije zaključen u skladu sa Ustavom F BiH.

Naše radno zakonodavstvo kombinuje zakonsko i autonomno uređenje rada.

Pravilnik o radu  predstavlja autonomni opšti akt poslodavca kojim se regulišu pravne situacije iz oblasti radnih odnosa na generalan način, tako da se na osnovu njega može riješiti veći broj individualnih pravnih situacija. Iako se donosi u skladu sa Zakonom o radu i kolektivnim ugovorima, koji na još opštiji način regulišu radne odnose, pravilnik o radu konkretnije uređuje te odnose, ali još uvijek na opšti način, tako da se na osnovu njega donose pojedinačni akti od strane poslodavca (ugovori o radu, rješenja itd.).

Odnos pravilnika o radu i kolektivnog ugovora nema obilježje hijerarhije koja obilježava odnos zakona i podzakonskih akata, što ne znači da ne postoje pravila o međusobnoj usklađenosti  ovih  opštih  akata.  Pravilnik  o  radu  ne  može  da  proturiječi  kolektivnom ugovoru i između njih mora da postoji sklad jer bi se u protivnom dovela u pitanje pravna sigurnost.

Međutim, navedeni sklad, pravilno shvaćen, odnosi se prije svega na stepen opštosti regulative odnosno uređenja radnih odnosa i na usklađenost minimuma garantovanih prava. Drugačije rečeno, pravilnik o radu ne može isključiti ili nepovoljnije regulisati neko pravo iz radnog odnosa u odnosu na uređenje tog prava u kolektivnom ugovoru. To istovremeno znači da pravilnikom o radu poslodavac, u pravilu, može neko pravo iz radnog odnosa urediti na povoljniji način za zaposlenika nego što je to pravo uređeno kolektivnim ugovorom. Iz navedenih pravila o autonomnosti pravilnika o radu (argument iz člana 68. I 69. Zakona o radu te člana 3. stav 3. Općeg kolektivnog ugovora za teritoriju Federacije BiH) nužno proizilazi zaključak da u slučaju prestanka važenja kolektivnog ugovora automatski ne prestaje važnost odredbi pravilnika o radu. Pri tome je ovaj sud naročito imao u vidu da tužena nije budžetski korisnik, jer bi samo u tom slučaju tuženoj, kao budžetskom  korisniku,  bilo  zabranjeno  da  samostalno  stvara  obaveze  i  opterećuje budžetske pozicije suprotno odredbama zakona ili kolektivnog ugovora.

Stoga,  primjenjeno  na  konkretnu  parnicu,  okolnost  da  je  Ustavni  sud  F  BiH  svojom odlukom broj U-28/08 od 24.09.2009. godine utvrdio da Kolektivni ugovor o pravima i obavezama poslodavaca i zaposlenika u oblasti zdravstva na teritoriji F BiH, u odnosu na Zeničko-dobojski kanton, nije bio zaključen u skladu sa odredbama Ustava F BiH, ne oduzima pravnu snagu Pravilniku o radu tužene, odnosno ne stavlja van snage odredbe tog Pravilnika, pa tako ni odredbe kojima je tužena regulisala plaću svojih zaposlenika. Treba napomenuti da je tužena svojim Pravilnikom o radu pitanje plaća svojih zaposlenika regulisala na drugačiji način u odnosu na način na koji je to pitanje regulisano granskim kolektivnim ugovorom (član 42. Pravilnika o radu od 15.12.2005. godine).

Budući da je pravilnik o radu autonoman opšti akt poslodavca, on se ne može tretirati kao

„provedbeni  akt“  kolektivnog  ugovora,  pa  stoga  u  konkretnom  slučaju  nema  mjesta primjeni odredbe člana 41. Zakona o postupku pred Ustavnim sudom F BiH, kojom je propisano da se od dana objavljivanja presude Ustavnog suda u „Službenim novinama F BiH“, kojom je utvrđeno da zakon ili drugi propis organa federalne, kantonalne i općinske vlasti nije u skladu sa Ustavom, neće se primjenjivati ni propis donesen za njegovo provođenje.

 

(Presuda Vrhovnog suda Federacije Bosne i Hercegovine broj 43 0 P 013607 11

Rev od 15.03.2012. godine)