1. ODMORI I ODSUSTVA

Odmor u toku radnog vremena

 

 

Član 44.

(1) Radnik koji radi duže od šest sati dnevno, ima pravo na odmor u toku radnog dana u trajanju od najmanje 30 minuta.

(2) Poslodavac je dužan radniku, na njegov zahtjev, omogućiti odmor iz stava 1. ovog člana u trajanju od jednog sata za jedan dan u toku radne sedmice.

(3) Vrijeme odmora iz st. 1. i 2. ovog člana ne uračunava se u radno vrijeme.

(4) Način i vrijeme korištenja odmora iz st. 1. i 2. ovog člana uređuje se kolektivnim ugovorom, pravilnikom o radu i ugovorom o radu.

 

_________________________

 

 

Odredbom stava (1) propisano je da radnik koji radi duže od šest sati dnevno, ima pravo na odmor u toku radnog dana u trajanju od najmanje 30 minuta. Ovim stavom propisana je dužina trajanja odmora u toku radnog vremena od najmanje 30 minuta. Pravo na odmor u toku radnog vremena ima radnik koji radi duže od šest sati dnevno, te se podrazumjeva da to pravo ostvaruje i radnik sa punim radnim vremenom.

Poslodavac je obavezan da organizuje korištenje odmora u toku dnevnog rada na način da se obezbjeđuje kontinuirano obavlјanje posla, u okolnostima kada priroda posla ne dozvolјava prekid rada.

 

Odredbom stava (2) propisano je da je poslodavac dužan radniku, na njegov zahtjev, omogućiti odmor iz stava 1. ovog člana u trajanju od jednog sata za jedan dan u toku radne sedmice.

 

Stavom (3) određeno je da se vrijeme odmora ne uračunava se u radno vrijeme. Dakle radno vrijeme će se produžiti za onoliko vremena koliko traje odmor u toku radu, npr. ukoliko je radno vrijeme 8 sati dnevno, pauza traje 30 minuta, a radno vrijeme počinje u 7:30, onda treba završiti u 16:00 sati.

 

Uslovi i način korištenja odmora u toku radnog vremena u trajanju od jednog sata za jedan dan u toku radne sedmice, te u trajanju od najmanje 30 minuta utvrđuju se u skladu sa zakonom, ugovorom o radu, kolektivnim ugovorom i pravilnikom o radu (stav (4) ovog člana).

 

Pravo na odmor u toku radnog vremena predstavlјa neotuđivo pravo radnika kojeg se radnik ne može odreći niti poslodavac može ograničiti ostvarivanje ovog prava. Ovo pravo se ne može zamjeniti nekih drugim pravom.

 

Pravo radnika na odmore utvrđeno je u nizu konvencija MOR-a. U Bosni i Hercegovini na snazi su: Konvencija br. 132 o plaćenom godišnjem odmoru, revidirana (1970); Konvencija br. 106 o nedjeljnom odmoru u trgovini i biroima (1957);. Konvencija br. 14 o primjeni nedjeljnog odmora u industrijskim preduzećima (1921); Konvencija br. 91 o plaćenom odmoru (pomorci), revidirana (1949). Konvencije su međunarodni ugovori koji obavezuju države članice koje su ih ratificirale. Njihovim ratificiranjem države članice se obavezuju na provedbu odredbi sadržanih u njima i u zakonodavstvu i u praksi. Valja imati na umu da su protokoli koji mijenjaju i dopunjuju neku konvenciju u smislu svog pravnog postojanja posve nezavisni od konvencije koju mijenjaju, odnosno nadopunjuju. I nakon što se protokol donese, određena država može odlučiti da se obveže samo konvencijom a ne i protokolom koji tu konvenciju mijenja odnosno nadopunjuje. Često je ponekad moguće i obrnuto – obvezivanje protokolom a da se ne postane ujedno i stranka same konvencije koju taj protokol modificira. Tako se stvara konfuzija koja predstavlja isto tako loše, ako ne i gore stanje, nego da neko pitanje uopće nije uređeno međunarodnim sporazumom.

 

I radnik koji radi skraćeno radno vrijeme ima pravo na odmor u toku radnog vremena u skladu sa odredbom člana 44. ZOR-a, jer se skraćeno radno vrijeme izjednačava sa punim radnim vremenom.

 

Odmori i odsustva su segment prava na pravične uvjete rada kako je to određeno Evropskom socijalnom poveljeom (revidirana) kojom je u članu 2. propisano da u cilju osiguravanja efikasnog korištenja prava na pravične uslove rada, zemlje potpisnice preuzimaju obavezu da: 1) predvide razumno dnevno i sedmićno radno vrijeme, radnu sedmicu koja se progresivno smanjuje u mjeri koju dopušta povećanje produktivnosti i drugi relevantni faktori; 2) omoguće plaćene javne praznike; 3) omoguće najmanje četiri sedmice plaćenog godišnjeg odmora; 4) eliminišu rizike u inherentno opasnim ili nezdravim zanimanjima, ili tamo gdje još uvijek nije moguće eliminisati ili dovoljno smanjiti ove rizike, predvidjeti ili skraćenje radnog vremena, ili dodatne plaćene neradne dane za radnike koji se bave tim zanimanjima; 5) osiguraju sedmični period odmora koji se, ukoliko je to moguće, poklapa sa danom koji se tradicijom ili običajem u datoj zemlji odnosno regiji smatra danom odmora; 6) osiguraju da su radnici pismeno informisani, što je prije moguće, a u svakom slučaju najkasnije dva mjeseca nakon dana stupanja na posao, o najvažnijim aspektima ugovora ili radnog odnosa; 7) osiguraju da radnici koji obavljaju rad noću koriste mjere koje uzimaju u obzir posebnu vrstu ovakvog rada.

 

 

Odredbom člana 171. stav (1) tačka 27) propisano je da će se novčanom kaznom od 1.000,00 KM do 3.000,00 KM, a u ponovljenom prekršaju novčanom kaznom od 5.000,00 KM do 10.000,00 KM kaznit će se za prekršaj poslodavac -pravno lice ako radniku ne omogući korištenje odmora u toku radnog dana.

Stavovima (2), (3) i (4) člana 171. ZOR-a je propisano da ako je prekršaj iz stava 1. ovog člana učinjen prema maloljetnom radniku najniži i najviši iznos novčane kazne uvećava se dvostruko. Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kaznit će se poslodavac – fizičko lice novčanom kaznom od 2.000,00 KM do 5.000,00 KM. Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kaznit će se i odgovorno lice kod poslodavca koji je pravno lice, novčanom kaznom od 2.000,00 KM do 5.000,00 KM.